Voorzichtig de grond open breken. Wat is er dan te zien?

Voor de plant is het van belang dat er voldoende vocht en lucht in de bodem zit en dat voedingsstoffen goed bereikbaar zijn. De bodemstructuur speelt hierbij een belangrijke rol. Bij een verdichte grond blijft de groei van de gewassen al snel achter. Wanneer dit alleen plaatselijk is, valt het op. Wanneer het gehele perceel geen optimale structuur heeft, valt dit vaak minder op. Een structuurbepaling kan dan meer duidelijkheid geven. Om de bodemstructuur te beoordelen is een visuele beoordeling het beste. U heeft hier alleen een spade en een mes voor nodig. In het volgende wordt aangegeven hoe ieder dit zelf kan doen.

De structuurelementen.

Belangrijke structuurelementen in de grond zijn (zie ook de foto's onderaan deze pagina):

1. Kruimels.

Dit zijn losse kruimels van 0,3 tot 1 cm groot. Wortels kunnen gemakkelijk in deze kruimels en tussen deze kruimels doorgroeien.

2. Afgerond blokkige structuurelementen.

Dit zijn blokjes grond van wisselende grootte, van 1 tot wel 10 cm groot. De zijkanten zijn niet vlak, de hoeken zijn rond. Bij doorbreken heeft het breukvlak vaak een andere glans of kleur dan de buitenkant. Bij een enigszins ruwe behandeling kunnen ze vaak makkelijk in kruimels overgaan. Let er goed op of dit in de grond ook zo was of dat het werkelijk grotere elementen zijn.

3. Scherpblokkige structuurelementen.

Deze zijn hoekig en compact. De wanden zijn glad.

Het is mogelijk de gewichts- of volumeverdeling van de verschillende soorten structuurelementen in te schatten. Verschillende percelen kunnen dan vergeleken worden.

Het verkrijgen van een kluit op een spade

Om de bodemstructuur te beoordelen is het nodig om een ongestoorde kluit van de laag 0-25 cm diepte en van de laag 25-50 cm diepte vrij te krijgen. Dit kan met een normale spade gebeuren. Wel moet zo gewerkt worden dat de te beoordelen grond niet verstoord wordt.

Om een ongestoorde kluit te krijgen wordt eerst een kleine kuil gegraven. Zonder de grond te verstoren wordt een te beoordelen kluit, dikte ca 10 cm, aan alle kanten vrijgemaakt en zorgvuldig naar boven gehaald. Bij het naar boven halen moet de kluit goed ondersteund worden. Een plankje tegen de voorkant kan op sommige grondsoorten goed helpen. De foto's hieronder laten dit zien.

De kluit wordt uit de grond gehaald en bij voorkeur op een verhoging voor verdere beoordeling gelegd.

Wanneer er op de kluit een plant staat kan ook de beworteling beoordeeld worden.     

Bij de beoordeling van de kluit is het wenselijk de grond los te breken van beneden naar boven. Een mes kan hierbij helpen.

De beoordeling van de structuur

De bodemstructuur is goed wanneer er met lucht gevulde gangen in de grond zijn die:

-luchttransport mogelijk maken en
-doorworteling mogelijk maken

Deze gangen zijn gedeeltelijk met het blote oog te zien, maar gedeeltelijk ook te klein hiervoor.

Kruimels hebben voldoende gangen en zijn altijd goed doorwortelbaar. Afgerond blokkige elementen vaak ook. Een uitzondering vormen organischestofrijke gronden. Deze kunnen soms na bodembewerking afgerond blokkige elementen bevatten die voor de wortels niet doordringbaar zijn.

Scherpblokkige elementen zijn in het algemeen niet doorwortelbaar. Ook hier komen uitzonderingen voor. Zandgronden met een weinig stabiele structuur kunnen na bodembewerking goed doorwortelbaar zijn en tijdens het groeiseizoen verdichten tot scherpblokkige elementen. Deze scherp blokkige elementen zijn dan toch doorworteld.

De bodemstructuur is redelijk tot goed als aan de volgende eisen wordt voldaan:

-0-25 cm diepte (of bouwvoordiepte): kruimels nemen tenminste 25% van het volume van de grond in. De rest is doorwortelbare afgerond blokkige elementen. Scherp blokkige elementen komen niet voor.

-25-50 cm diepte: tenminste 25% van het volume van de grond bestaat uit kruimels of doorwortelbare afgerond blokkige elementen, de rest is niet doorwortelbare afgeronde of scherpblokkige elementen.

Omdat afgerond blokkige elementen na aanraking vaak makkelijk uiteenvallen in kruimels kan het onderscheid tussen kruimels en afgerond blokkige elementen tot problemen leiden. Om dit te voorkomen kan ook alleen op de scherplokkige elementen gelet worden. Deze zijn voor de beluchting en beworteling ook het meest belemmerend.

De boordeling wordt dan:

Bij een goede structuur:

-0-25 cm diepte (of bouwvoordiepte): geen scherpblokkige elementen

-25-50 cm diepte: minder dan 75% van het volume scherpblokkig.

Structuurelementen bij verschillende grondsoorten

Hieronder staan foto's van resp. kruimels, afgerond blokkige en scherpblokkige elementen op verschillende grondsoorten.

 rivierklei ooivaaggrond    

rivierklei brikgrond

   

dekzand zwarte enkeerdgrond

   

Flevopolder poldervaaggrond