De biologisch-dynamische landbouw is de oudste vorm van biologische landbouw. Eind jaren twintig van de vorige eeuw startten de eerste biologisch-dynamische boerderijen. De antroposofie was de inspiratiebron. Die is dat nog steeds, maar de manier waarop dat wordt ingevuld is iedere keer weer heel anders. Bodembeheer in de biologisch-dynamische landbouw is anders dan in de biologische landbouw. Ruim 30 jaar geleden groeide de biologisch-dynamische landbouw sterk. We gaan op enkele bedrijven kuilen graven en zien dan wat 30 jaar biologisch-dynamische landbouw voor de grond betekent. De resultaten zijn verrassend.

Maria Tak van Poortvliet (foto) was in de jaren 20 van de vorige eeuw geïnspireerd door de antroposofie en maakte biologisch-dynamische landbouw op haar vijf bedrijven in Zeeland en West-Brabant mogelijk. Ook enkele andere bedrijven zijn toen gestart. Het antwoord zoeken op de vraag van wat is antroposofie en wat is goede landbouw kent een lange geschiedenis.

Bij de bodem zijn er enerzijds het zand, de klei en de mineralen en anderzijds de plantenresten. In de bodem worden die door het bodemleven met elkaar verbonden. In het spanningsveld van mineralen en zon ontstaat de bodem die producten met een goede voedingskwaliteit moeten leveren.

Een goede bodem bevat tot minstens ca 40 cm organische stof en is ook tot die diepte doorwortelbaar. Verder zijn er meerdere soorten regenwormen. 30 jaar oude biologisch-dynamische bedrijven hebben dat voor elkaar gekregen. Een schril contrast met veel gangbare bedrijven.